In veel oudere Vlaamse woningen ligt nog de oorspronkelijke dakbedekking, vaak al een paar keer opgelapt. Zolang een herstelling het lek dichtmaakt, lijkt er weinig aan de hand. Toch komt er een moment waarop de vraag zich opdringt of nog een herstelling zinvol is, of dat het dak beter in één keer vernieuwd wordt.
Die afweging is niet alleen technisch. Een dakrenovatie is een grotere ingreep, maar ze biedt ook de kans om het dak meteen te isoleren en de woning energiezuiniger te maken. Wie de beslissing blijft uitstellen, betaalt vaak de ene herstelling na de andere zonder dat het onderliggende probleem verdwijnt.
Signalen dat herstellen niet meer volstaat
Een gebroken pan of een losse naad in de roofing is een gewone herstelling. Anders wordt het wanneer de gebreken zich over het hele dakvlak verspreiden. Den Dekker Dakwerken noemt een reeks concrete signalen: roofing met blazen, craquelé en open naden over het hele dak, pannen die poreus zijn, afschilferen of bij elke storm breken, natte of ontbrekende isolatie, rotte of zachte panlatten en dakbeschot, en lekken die na elke herstelling ergens anders ontstaan. Eén signaal is reden voor een inspectie. Meerdere tegelijk wijzen meestal op een dak dat aan vervanging toe is.
Een hellend dak vernieuwen
Bij de renovatie van een pannendak gaan de oude pannen en panlatten eraf. Waar nodig wordt het dakbeschot hersteld, waarna een dampopen onderdakfolie, tengels en nieuwe panlatten volgen. Dat is het moment om aan de buitenzijde te isoleren met de sarkingmethode, of de isolatie aan de binnenzijde aan te passen. Daarna komen de nieuwe pannen, droog gemonteerde nokpannen, nieuw lood rond schouw en dakramen en zo nodig nieuwe zinken goten.
Een plat dak vernieuwen
Bij een plat dak wordt de oude roofing verwijderd tot op de draagvloer. Daarop komen een dampscherm, isolatieplaten, eventueel met afschot zodat het water beter afloopt, en twee nieuwe lagen roofing of EPDM. Dakranden, lichtkoepels en afvoeren worden opnieuw afgewerkt. Een plat dak van een woning is vaak in één tot drie dagen vernieuwd, een volledig pannendak in drie tot vijf werkdagen, afhankelijk van oppervlakte, bereikbaarheid en weer.
Isolatie, EPC en vergunning
In Vlaanderen weegt dakisolatie zwaar door in het EPC-label, en voor wie een woning met label E of F koopt, geldt de renovatieverplichting. Een dak dat toch openligt, wordt dus best meteen geïsoleerd. Voor het vernieuwen van de dakbedekking zonder de vorm of hoogte van het dak te wijzigen, is doorgaans geen omgevingsvergunning nodig. Bij een ophoging, een nieuwe dakkapel of een beschermd pand ligt dat anders. Daarover geeft de gemeente uitsluitsel.
Wonen tijdens de werken
Een renovatie betekent niet dat de bewoners moeten verhuizen. Het dak wordt aan het einde van elke werkdag waterdicht achtergelaten, al is er overdag lawaai en moet de zolder leeg en bereikbaar zijn als er aan de binnenzijde gewerkt wordt. Oude pannen, roofing, lood en zink worden afgevoerd en gescheiden verwerkt. Hoe het werk in de stad verloopt, is te lezen op dendekkerdakwerken.be: in Antwerpen gaat het vaak om platte daken van achterbouwen en dakterrassen bij rijwoningen, en om oude schouwen, bakgoten en lood bij de herenhuizen in Berchem, Borgerhout en het Zuid. Daken die alleen via de buren of de achtertuin bereikbaar zijn, vragen daar een goede planning van ladder, lift en materiaal.